Emilía frænka mín elskar strætóa og rútur. Ég, mamma og hún fórum í skemmtilega strætóbæjarferð fyrir einhverjum dögum, og það var sérstaklega gaman að fylgjast með henni fylgjast (hálf gapandi) með öllu fólkinu og vinka strætóunum bless. Við borðuðum unaðsleg brauð á Jómfrúnni, roast beefið var út-að-borða kvalití, og laukurinn -- sem er 'heimasteiktur' -- var dílisjus. Allra peninganna virði, satt!

Á föstudeginum sá Emilía rútu rétt hjá hótelinu okkar í Eyjum, og ég labbaði með henni í æsispennandi skoðunarferð. Hún var mjög æst að skoða rútuna, og þegar við skoðuðum lundamyndina á hægra framhorninu bauð bílstjórinn okkur góðan daginn og bauð henni að skoða rútuna og setjast undir stýri. Hún var pínu stjörf af feimni og ég afþakkaði því frekar gott boð, en bílstjórinn var ótrúlega næs.

Á laugardeginum fórum við í rútuferð um eyjuna með sama bílstjóra. Hann er pró, mjög skemmtilegur og sagði fyndnar sögur. Þegar ég tróð popppokanum í sætisnetavasann sá ég smá hulinn bæklingatitilinn sem kitlaði hjartað mitt. Mig langar í þannig ferð.

Ég fór í sömu rútuferð síðast þegar ég kom til Vestmannaeyja, og mundi undarlega mikið eftir ferðinni (en man ekkert núna). Við stoppuðum á Stórhöfða, sem er víst fjórða mesta vindrassagat í heiminum, og þegar ég skrifa stoppuðum þá meina ég alveg, því á útsýnisstæðinu festist rútan í handbremsu.

Á meðan við biðum eftir annarri rútu sagði bílstjórinn fínar sögur -- hann er smúþ opereitor. Leiðin niður Stórhöfða virkaði minna brött en leiðin upp og ég sá aungvar súlur stinga sér til sunds, fann ekki fyrir innilokunarkennd sem ég bjóst við að myndi bíta mig í hjartað um leið og ég fyndi fyrir því að standa á kletti með sjó á alla kanta, og fannst Vestmannaeyjar fallegar. Veðrið var kannski alltof gott, og fólkið í kringum mig of fínt, en þetta var mjög gaman og hollt og gott.

Fnykurinn við bryggjukirkjuna var svo brútal að meiraðsegja litla frænka mín tók fyrir nefið og gretti sig. Ég hóstaði og fékk hroll af skiljanlegum ástæðum, því fiski- og fúl sjávarfýla er svo ótrúlega ógeðfelld, og orðið 'peningalykt' sem (oftast aldurhnigið) fólk notar yfir loðnubræðslufnyk hlýtur að eiga við rónailmandi peningaseðla.

Tvær úllíngsstelpur löbbuðu út úr kirkjunni með lítinn pizzakassa. Skrýtið, ég veit, því ég labbaði inní kirkjuna og sá engan pizzaofn. Þær kyngdu helmingnum og skildu restina eftir á bekk fyrir utan kirkjuna. Pizzakassi inná kirkjulóð...kommon úllíngar!
Þær hálf-tróðu sér í gegnum hliðið, sátu á húddinu sínu og sendu nokkur hatursfull og illa skrifuð sms, og keyrðu svo að rútunni, bípuðu og fórnuðu naglalökkuðum höndum. Rútan var eiginlega á miðri 'bryggjunni' (þetta var eiginlega ekki alveg bryggja, meira svona grjótgarður og stuttur malbikaður vegur smá út í sjó) en það var nóg pláss fyrir steypubíl. En þær voru ekki sammála því, fórnuðu meira höndum og voru geðveikt pirraðar og krúttilegar. Ég og nokkrir ættingjar -- aðallega karlmenn -- rumdum af hlátri og reyndum að beina þeim framhjá rútunni, en augnaranghvolfandi stelpan keyrði smá áfram og nauðhemlaði, og bakkaði svo harkalega og nauðhemlaði aftur, og mig kitlaði í magann af gleði og aðdáun. Hún tautaði eitthvað útum smá niðurskrúfaðan gluggann, og keyrði svo rólega að rútunni til að sýna okkur að hún kæmist ekki...nema vúbbs, hún komst, með ca 1,5 metra pláss beggja vegna. Hún var fúl og keyrði næstum rólega á túristatríó og hélt svo áfram leið sinni, án efa að næsta hraunklumpi, tilað geta þeytt flautuna og ranghvolft augunum. 'Láttu mig í friði, hraun! Þú ert ekki pabbi minn!'

Seinna um daginn hittumst við (ættingjarnir, ekki úllíngsstelpurnar) uppí hrauni til að upplifa afhjúpun minnisvarða um Sveinsstaði, einskonar ættaróðals sem grófst (allt eða að hluta til) undir hrauninu, 16 metra svo ég sé nú nákvæmur og tilfinningaþrunginn. Reyndar held ég að húsið sjálft hafi (kannski) ekki verið standandi er hraunið klístraðist yfir hálfa eyjuna, en það stóð einusinni þarna, og mögulega grófust einhverjar leifar undir hraunið. Ég ætla að uppfæra þessa málsgrein þegar ég veit aksjúallí hvað ég er að tala um. En, já, minnisvarðinn var afhjúpaður af manni sem fæddist í þessu títtnefnda húsi, og ættingjar og elskendur þeirra klöppuðu og fögnuðu.

Ég horfði á þriggja ára frænda minn klöngrast uppá hárbeitta hraundranga og öskra halló, og í huganum skissaði ég upp bómullarbúninga og hjálma fyrir frænku mína til brúks þegar hún vill hlaupa og klöngrast á hættusvæðum náttúrunnar.

Eftir afhjúpunina ákváðu ég og Nenni frændi minn að skoða hið fræga Pompei norðursins. Þar var skilti, og því hlaut það að vera þar, ekki satt?

Wrong. Við löbbuðum í 46 mínútur, þar af sjö mínútur á eftir konu með smáhund, og það eina sem við fundum voru bláir og rauðir göngustígsstaurar norðursins, skilti með óviðkomandi upplýsingum, og flughála göngustíga þar sem ég datt næstum því einusinni, og frændi minn (sem var á töflum (og ég í Jordan skóm)) rann og sá stjörnur. Lífsbjörg í hrauninu, sjamón.

Það sem við vildum finna voru uppgrafnar eða hálfgrafnar húsarústir, enda vísar Pompei í akkúrat það (uppþornuð og stirðnuð hraunhúðuð lík voru ekkert möst, mig langaði bara í stöku gafl og kannski einn og einn hrauntraktor), en fundum bara fyrir þolleysi og brakandi sól.

Við löbbuðum alltíeinu fram á lítinn, uu, dal. Þar voru tré, blóm, gras, og sól, og úr fjarlægð skírði ég staðinn Austurvöll. Við gengum aðeins nær og ég sá eina manneskju sitja við bekk. Austurvöllur indeed. Við skakklöppuðumst og runnum niður snarbrattan göngustíginn (sem leit út fyrir að vera ó svo fjölskylduvænn úr fjarlægðinni) og hálfnaðir niður heyrðum við nokkuð áfengaða röddu, sem beint var að bekkjarsitjandanum. Sá svaraði með enn loðnari raddbeitingu og knúsaði plastpokann sinn, og þegar ég steig yfir einnota gasgrill og plastrusl hugsaði ég með mér, Austurvöllur in-fokkíng-díd.

Þegar við komum að bekknum, og sáum að leiðin upp úr dalnum var jafn brött og leiðin niður, birtist þriðja manneskjan, einnig með vínandablandað blóð. Við stórstigum framhjá þremenningunum, buðum g'daginn og skoðuðum steypuhnulla og ryðgað bárujárn sem stakkst undan hraunvellingnum. Kannski hefur þetta verið svona síðan '73, kannski var þetta grafið upp, en ég vildi sjá meira af svona bramli tilað fá tilfinningu fyrir því að undir hrauninu (oft á 40 metra dýpi) væri heila hverfið af húsum, heimilum og allskyns munum. Einsog frændi minn sagði er nefnilega soldið erfitt að fatta það nákvæmlega að undir fótunum sé allt þetta dót -- fáein skilti með "Hverabær, 15 metrum undir hrauninu" eru ekki alveg nóg, fattaru?

Á leiðinni frá klumpunum sagði einn þambarinn nokkuð stoltur að þetta væri þriðji dagurinn þeirra þarna í dalnum. 'Fínn staður tilað vera á', hugsaði ég, og fannst pínu fyndið að fá væna þjóðfélagssneið gratís í fangið. Gaurinn ropaði og bætti við að þetta héti Dauðadalur, og spurði okkur hvort við vissum afhverju. Þetta var fræðileg spurning, því glaður bætti hann strax við að eftir gosið hefðu margir fuglar flogið niðrí þennan dal (sem er í rauninni einsog lítill gígur) og haldið að gas, sem safnast hafði í botni dalsins, væri lón. Þegar allir þessir fuglar fundust dauðir fékk dalurinn þetta nafn.

Kannski er viðeigandi að hann heiti Dauðadalur, þar sem mér finnst líklegt að reglulega drepist gestkomandi og lifni svo við á undraverðan hátt. Ég er samt feginn að desperasjónin í ólukkufólki eyjanna sé ekki meiri en þetta, því ég og frændi minn gátum klöngrast rólegir í burtu án þess að eiga í hættu að vera stungnir í bakið með ryðguðum kuta og horfa á peningana okkar hverfi oní munn rónalinga.

Við fundum loks leiðina til baka, og skoðuðum fallegt hús í San Francisco stíl (tveir turnar og fegurð) og aðdáunarverðlega þunglyndislegan húsvegg með aðeins einum litlum glugga.

Óskiljanlegur arkítektúr.

Þar rétt hjá sáum við fínustu búð í heimi, sem er í leiðinni sniðugasta viðskiptahugmynd sem við höfum séð, upplifað, og heyrt um: fundið, gefins og gleymt "dót" sem ekki einusinni bestu/verstu safnarar alheimsins myndu nenna að eiga eða reyna að koma í verð. Það eina sorglega við þetta ævintýri er að búðin var lokuð, annars hefðum við gengið út með morknaða kassafylli af dóti sem enginn hefur neitt við að gera, en vill ólmur eignast.

En þarna er það allt: tálgaðir lundakertastjakar, postulínsdiskar með óræðum skilaboðum, og VHS safn sem ég myndi búast við að finna á vídjóleigu í bílskúrn í eyðibýli, ásamt uppþornuðu Relax súkkulaði og bláu PK tyggjói.

Ég man eftir þessum Víkingasveitarþáttum, langbest eftir þættinum þar sem lillinn með krullufluffið lá á grasi og skaut með riffli á einhverskonar plastmark, og þá sprakk eitthvað. Það var voða setup fyrir einhverja björgunar/töffaraaðgerð, og virkaði örugglega á ögurstundu, einsog alltaf.

Við keyrðum stóran hring í átt að hótelinu, og ég fékk magasting yfir öllum ómerktu götunum. Þær eru merktar á kortum (og heita aksjúallí allskyns nothæfum nöfnum), en götuskilti eru undarlega sjaldgæf á þessari blessuðu eyju. Ókei, allt er í 2ja mínútna fjarlægð, en það væri fínt að vita hvar þú ert.

Það var gott að hlunkast í hótelrúmið og borða einn sterksúran brjóssigg úr Shellsjoppunni frá kvöldinu áður (sem betur fer var nammið ekki orðið að klísturköggli einsog Perubrjóssiggarnir sem ég kauffti í Herjólfi á leiðinni heim). Svo andaði ég djúpt og undirbjó mig líkamlega undir aðal ættarmótshittinginn: mat í 'Höllinni' með golfverðlaunaafhendingu, sprelli, og allskonar mögulega neyðarlegu gríni, sem varð alls ekkert neyðarlegt.

Ég lokaði augunum og hugsaði hvað Vestmanneyjar eru með á nótunum þegar það kemur að umhverfisfegrunarmálum:

Þensla. Mmm.